Domuz Gribi domuzların oldukça bulaşıcı ve domuza özgü influenza A viruslarından biri (A/H1N1) tarafından oluşturulan akut solunum yolu enfeksiyonudur. Domuzlar arasında hastalığa yakalanma oranı yüksek, ölüm oranı düşüktür (%1-4). Virüs; hastalığı taşıyan domuzlar arasında doğrudan, dolaylı temas ve damlacık (aerosol) yolu ile bulaşmaktadır.

Domuz Gribi İnfluenza A virüsünün(A/H1N1)neden olduğu ve daha önce insanlarda görülmezken virüsün geçirdiği değişimle artık insanlarda da görülebilen grip türüdür.

-İnsanlara nasıl bulaşır?

İnsanlara domuz gribi ilk olarak enfekte domuzlardan bulaşmıştır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Amerikan Hastalıklar Kontrol Merkezi (CDC-Atlanta) hastalığın bulaşıcı olduğunu ve insandan insana geçebildiğini bildirmişlerdir. Halen devam eden salgın insandan insana bulaşma şeklinde yayılmaktadır.

Domuz Gribi de mevsimsel grip gibi bulaşmaktadır. Kişiden kişiye genellikle öksürme, aksırma esnasında ortama yayılan ve virüs içeren damlacıklarla bulaşır. Bu damlacıklar, direkt solunum yolu ile alınabileceği gibi ortamdaki kapı kolu, masa, sandalye gibi cansız yüzeylerden eller vasıtasıyla da alınabilir. Virüs sağlam kişiye ağız, burun ve göz yolu ile bulaşabilmektedir.Kişi, hastalık başlangıcından 1 gün öncesi ve 7 gün sonrasına kadar bulaştırıcıdır.

Elden ele cildi katederek virüs geçişi olmaz. Fakat ağız ve burun salgılarıyla bulaşmış el virüsün taşınmasında rol oynar. El hijyeni bu bakımdan kritik önem taşımaktadır.

-İnsanlardaki Domuz gribi hastalığının belirtileri nelerdir?

İnsanlardaki Domuz gribi hastalığının belirtileri mevsimsel grip belirtilerinden farklı değildir.

• Yüksek ateş(38 derece ve üzeri),

• öksürük,

• boğaz ağrısı,

• burun akıntısı

• vücüt ağrısı,

• baş ağrısı,

• halsizlik ve yorgunluk

• ishal ve kusma

Kronik hastalıklar, mevsimsel gripte olduğu gibi domuz giribinin daha ağır seyretmesine neden olur.

-Gripten korunmak için ne yapılmalıdır?

Öncelikle ve en önemli önlem ellerin yıkanmasıdır. Ayrıca sağlıklı kalmak için;

· yeterli uyku ve dinlenme,

· fiziksel aktivite,

· stresi kontrol altında tutma,

· bol sulu gıda ve sıvı alınması, dengeli beslenmeye dikkat edilmelidir.

· Grip virusu ile kirli yüzeylere dokunmaktan ve hastalara yakın temasdan kaçınılmalıdır.

Domuz gribine karşı ilaç var mı?

Evet. CDC ve DSÖ oseltamivir veya zanamivir tedavi ve/veya koruma amaçlı olarak kullanılmasını önermektedir. Antibiyotikler grip tedavisinde işe yaramaz. Antiviral ilaçlar olarak bilinin bazı ilaçlar ise virüsün vücutta üremesini engelleyerek etki eder. Hastalığın daha hafif seyretmesinine ve kişinin kendini daha iyi hissetmesine yardım eder. İlaçlar hastalığın başladığı ilk günlerde alındığında (ilk 2 gün) etkisi daha güçlü olmaktadır. Ancak ilaçlar bilinçsizce kullanılmamalıdır.

Hasta olmaktan kendimi nasıl koruyabilirim?

Domuz Gribine karşı bugün henüz bir aşı yoktur. Ancak günlük olarak takip edilecek bir dizi önlem ve uygulamalar grip benzeri hastalılardan korunmamıza yardım eder.

Bunlardan en önemli olanları şunlardır:

· Ellerinizi sık sık su ve sabun ile yıkayın, özellikle öksürdüğünüzde veya hapşırdığınızda mutlaka yıkayın.

· Öksürdüğünüzde veya hapşırdığınızda ağzınızı kağıt mendil ile kapanın. Mendili çöp kutusuna atın.

· Ellerinizi gözünüze, burnunuza ve ağzınıza sürmeyin. Virusun bu yolla yayıldığını unutmayın.

· Hasta kişilere yakın temastan sakının.

· Eğer hasta iseniz evde kalın ve diğer kişilerle temasınızı sınırlandırın.

Gripten korunmak için eller nasıl yıkanmalıdır?

Ellerin su ve sabun ile yıkanması mikroplardan korunmanın en iyi yollarından biridir. Ayrıca Alkol içeren el antiseptikleri de kullanılabilir. Ancak yıkamanın etkili olabilmesi için ılık su ve sabun kullanılmalı ve en az 15-20 saniye eller parmak araları sürtülerek ve iyice ovuşturularak yıkanmalı ve durulanmalıdır. Su ve sabunun temin edilemediği durumlarda alkol içeren ve el için üretilmiş özel sıvılar eczanelerden alınarak kullanılabilir.

Domuz gribi et ve et ürünleri ile bulaşır mı?

Hayır. Domuz eti dahil iyi pişirilmiş et ve diğer yiyeceklerle domuz gribi bulaşmaz.

Seyahat kısıtlaması ve ticaret kısıtlaması var mı?

27 Nisan 2009 tarihi itibariyle yoktur.DSÖ sınırların kapatılması ya da seyahatlerin kısıtlanmasını önermemektedir.

Riski bölgelere seyahat sonrasında hangi önlemler alınmalıdır?

Riski bölgelere seyahat sonrasında (Meksika, Amerika, Kanada ve İspanya gibi) kişiler sağlıklarını yakından izlemeli, yedi gün içerisinde aşağıdaki belirtilerden bir veya daha fazlasının ortaya çıkması durumunda sağlık kuruluşuna müracaat etmelidirler.

• Ateş

• Burun akıntısı veya öksürük gibi solunum yolu bulguları

• Boğaz ağrısı

• Görülebilecek diğer semptomlar:

o Vücutta kırgınlık, ağrı

o Baş ağrısı

o Ateş

o Yorgunluk, halsizlik

o Kusma ya da ishal (gribe özgü değildir ama şu anki domuz gribi vakalarının bazılarında görülmüştür)

-Pandemi riski ne demektir?

Domuz gribi virüsünün hayvandan insana bulaşma evresinden sonra, genetik yapısını değiştirerek insandan insana bulaşır hale gelmesi enfeksiyonun dünya üzerinde hızla yayılmasını ve pandemi adı verilen dünya çapında, çok sayıda ülkede ve yerleşimde salgınlara ve toplu ölümlere yol açması olasılığıdır.

-İnsan vakaları hangi ülkelerde görüldü?

4 Mayıs 2009 –Saat 06:00 itibariyle, 20 ülke 985 influenza (A/H1N1) enfeksiyon vakasını resmi olarak bildirmiştir.

Meksika 25’i ölümle sonuçlanan 590 kesin enfeksiyon insan vakası bildirmiştir. Önceden toplanan numunelerin devam eden test sonuçları nedeniyle vaka sayısı yükselmiştir.

Amerika 226 (bir ölüm) laboratuvar konfirme vaka bildirmiştir.

Aşağıdaki ülkelerde hiç ölüm görülmeyen kesinleşmiş vaka sayıları şu şekildedir: Avusturya (1), Kanada (85), Çin, Hong Kong Özel Yönetim Bölgesi (1), Kosta Rica (1), Kolombiya (1), Danimarka (1), El Salvador (2), Fransa (2), Almanya (8), İrlanda (1), İsrail (3), İtalya (1), Hollanda (1), Yeni Zelanda (4),Kore (1), İspanya (40), İsviçre (1) ve İngiltere (15).

-Pandemide ne aşamadayız?

İnfluenza pandemik alarm seviyesi halen faz 5’tir (Dünya Sağlık Örgütü’nce 29 Nisan 2009’da faz 4’den faz 5’e yükseltilmişti). Bu düzeydeki etkin ve temel önlemler; arttırılmış sürveyans, çok sıkı takip, vakaların erken tanı ve tedavisi ile bütün sağlık imkanları ile enfeksiyonun kontrolünü içermektedir.

DSÖ Uluslararası seyahati takiben hastalık belirtileri gelişen insanlara tıbbi bakım verilmesi ve hastaların uluslararası seyahatlerinin ertelenmesi konusunda ülkelerin resmi makamlarını temkinli olmaları yönünde uyarmaktadır. İnsanlara düzenli olarak ellerini sabun ve suyla yıkamaları, grip benzeri hastalık belirtileri ortaya çıkarsa sağlık kuruluşuna başvurmaları önerilmelidir.

Mikrobiyoloji Uzmanı

Uz .Dr. Feryal Öztürk

Türkiye’de domuz gribi insan vakası bulunmamaktadır.

Www.rshm.gow.tr

www.saglik.gov.tr

www.cdc.gov/swinflu

www.who.int/en

adreslerinden daha detaylı bilgi edinilebilir.