Başa Dön

Meme Kanseri Riskinin Farkında mıyız?

MEME KANSERİ RİSKİNİN FARKINDA MIYIZ ?

 

Tüm kanserler içinde kadınlarda en sık görülen kanserdir. Kanser nedeniyle kadın ölümlerinin en sık nedenidir. Her 8 kadından birinde meme kanseri gelişmektedir. Türkiye'de her yıl 13.000 yeni kadın, meme kanseri vakalarına eklenmektedir. Gelişmiş ülkelerde, meme kanserinden ölüm oranı giderek azalmaktadır. Bunun nedeni, uygulanan tarama programlarıyla kanserin erken dönemde tespit edilip tedavi edilmesidir. Nitekim, ülkemizde de 2000'li yıllara kadar başvuran meme kanserli hastaların sadece %25'i erken yakalanmışken, son 10 yıldır bu oran %75'lere çıkmıştır. Bunda tarama programlarının devreye girmesi ve farkındalık nedeniyle kadınların duyarlı hale gelmesi rol oynamıştır.

Meme kanseri olgularının % 60- 65'i 50 yaş üzerinde ortaya çıkar.

Tarama için en uygun yaş aralığı 40-70 yaşlar arasıdır. 40-50 yaşlar arası yılda 1 kez mamografi + US, 50-70 yaşlar arası 2 yılda bir kez mamografi + US yapılması gerekir. Ancak ülkemizde 40 yaş altı meme kanseri oranı % 20' dir. Bu durumda yüksek risk grubunda olanlar da tarama programına dahil edilmelidir.

Tarama Yöntemleri

1.Kendi kendine meme muayenesi

2.Klinik meme muayenesi

3.Mamografi

Kendi kendine meme muayenesi 20 yaşından sonra her ay başı bitiminden 1 hafta sonra yapılmalıdır. Menopoz sonrası ise her ayın aynı günü yapılabilir. Üç aşamada yapılır :

• Memelerin ayakta gözle değerlendirilmesi

• Memelerin ayakta elle değerlendirilmesi

• Memelerin yatar pozisyonda elle değerlendirilmesi

 

Elle meme muayenesinde nelere dikkat edilmelidir :

• Memelerde şişlik

• Meme ucunun içeri çekilmesi

• Meme başında şekil ve renk değişiklikleri, çatlaklar, kabuklanma, kızarıklık ve yara

• Meme derisi damarlarında belirginleşme hali, portakal kabuğu görünümü, çekilmeler

 

Kendi kendine muayene işaret, orta ve yüzük parmaklarla yapılır. Sağ elle sol meme, sol elle sağ meme muayene edilir ve bir kitle varlığı araştırılır.Muayeneye meme başından başlanıp dairesel hareketlerle tüm meme muayene edilir.

Klinik meme muayenesi 40 yaş üzeri yılda 1 kez, 20-39 yaş arası 3 yılda 1 kez genel cerrahi uzmanı tarafından yapılır ve mamografi veya US ile birlikte değerlendirilir.

Mamografi ele gelmeyen kitlelerin tespitinde en önemli yöntemdir. Erken tanıda en başarılı yöntemdir. Küçük, sıkı ve sert memelerde mamografi tek başına yeterli olmayabilir. Bu durumda Meme MR eklenmelidir.

Bunun dışında yüksek risk grupları mamografi ile tarama programına alınır:

• BRCA (meme kanser) geni değişmiş olanlar

• BRCA (meme kanser) geni değişmiş olanların 1. derece akrabaları

• Yaşam boyu kanser riski %20-25'in üzerinde olanlar

• 10-30 yaş arasında göğüs bölgesine radyasyon alanlar

Mamografi ile taramada tümörü küçük, yayılmadan tespit edip tedavide başarı şansını artırmak mümkün olur. Üstelik erken yakalanmış meme kanserlerinde meme koruyucu ameliyat da mümkün olmaktadır. Kemoterapi uygulama oranını da azaltmaktadır.

Yüksek risk grubunun (kansere yakalanma olasılığı %25'in üzerinde olanlar) taraması farklılık arz eder. Bunlarda genetik görüş alınmalı, BRCA gen mutasyonu tespiti yapılmalı, taramaya 25 yaşında başlanmalı, her ay kendi kendini muayene etmeli, 3-6 ayda bir klinik meme muayenesi yapılmalı, yılda 1 kez mamografi ve MR çekilmelidir.

Meme kanserinde risk faktörleri:

Üremeyle ilgili olanlar:

• Cinsiyet: Kadınlarda erkeklerden 100 kat daha sıktır.

• Yaş : Yaş ilerledikçe risk artar.

• Adet yaşı : Küçük yaşta adet görenlerde risk yüksektir.

• İlk doğum yaşı : Hiç doğum yapmamış olanlarda risk yüksektir.Aynı şekilde ilk doğumu geç yaşlarda (örn. 30) yapanlarda da risk yükselir.

• Doğum sayısı : Çok doğuranlarda risk azalır.

• Emzirme : Uzun süreli emzirme riski azaltır. 6 aydan az emzirenlerde risk ciddi biçimde artar.

• Menopoz yaşı : Menopoz geciktikçe risk artar. Gecikilen her yıl riski % 3 artırır.

• İç seks hormon salgısında artış riski artırır.

• Doğum kontrol hapı kullanımı meme kanseri riskini artırmaktadır.

• Şeker hastalarında (insülin yüksekliği) risk artar.

• Hormon tamamlama tedavisi alanlarda %66 daha fazla ortaya çıkar.

• Meme yoğunluğu : Sıkı ve sert memesi olanlarda risk daha yüksektir.

• Meme hastalığı öyküsü : İyi huylu bile olsa meme kanseri riski yükselmektedir.

• Aile öyküsü ve genetik : Ailede meme kanseri öyküsü riski artırmaktadır. Akrabalık derecesi arttıkça risk de yükselmektedir. BRCA gen değişimi olanlarda yaşam boyu meme kanseri gelişme riski % 70'lere çıkmaktadır. Öyle ki bu kişilere koruyucu mastektomi bile önerilebilmektedir (örn. Angelina Jolie).

Yaşama biçimi ile ilgili olanlar :

• Vücut ağırlığı : Kilo arttıkça risk de artmaktadır.

• Fiziksel aktivite : Düzenli spor yapanlarda risk azalır.

• Vardiyalı çalışma : Gece vardiyasında çalışan ve geceleri az uyuyan kadınlarda risk yükselir.

• Boy : Boy uzadıkça risk artar.

• Radyasyona maruz kalma : Bu etki yaşla ilgilidir.10-30 yaşlar arasında radyasyona maruz kalma riski ciddi biçimde artırır.

• İlaç alımı : Aspirin kullanımı meme kanseri riskini azaltır.

Meme kanserinde erken tanı hayat kurtarıcıdır. Bu da kadınların farkındalığının artması ile sağlanabilir. Böylelikle hem sağlık kurumuna erken başvurulacak, hem de

uygulanan tedaviler hasta açısından daha az travmatik olacaktır.


Bu yazıyı paylaşın