Başa Dön

KOAH

KOAH: Kronik Obstrüktif (Tıkayıcı) Akciğer Hastalığı

 

KOAH nefes yollarının sigara dumanı ve diğer zararlı gaz ve parçacıklara bağlı olarak gelişen, mikrobik olmayan iltihabıdır. (yangı) 40 yaş ve üzerinde görülür. Bu iltihap hava yollarında daralma ve akciğerdeki küçük hava keseciklerinin harabiyeti ve birleşmesine (amfizem) neden olur. Yangı ilerledikçe balon gibi esnek olan havayolları ve kesecikler bu özelliğini yitirir. Genişlemiş hava keseciklerine giren havanın çıkması zorlaşır ve nefes verirken içeride hapsolan hava nefes alırken yeterli temiz havanın keseciklere ulaşmasını engeller. Küçük hava yolları iltihap nedeniyle şişer, salgı üreten bezlerin aşırı çalışması sonucu balgam miktarında artış olur. Daralan havayolundan havanın geçişi zorlaşır. Kronik öksürük, balgam ve nefes darlığı şikâyetleri ile kendini gösterir. İlk belirti olarak ortaya çıkan öksürük genellikle sigara içimine bağlandığı için hasta doktora geç başvurur ve böylece tanı konduğunda KOAH ilk aşamasını geçmiş olur.

Ülkemizde KOAH 40 yaş üstü erişkinlerin %15-20’sinde görülür. Tüm dünyada ölüm nedenleri arasında üçüncü sıradadır.

 

KOAH’ a neden olan faktörler nelerdir?

Sigara içimi, bazı çevresel ve genetik faktörler KOAH gelişiminde etkilidir.

 

Sigara İçimi: Hastalığın en önemli nedenidir. KOAH gelişiminden % 80-90 oranında sigara içiminin sorumlu olduğu, sigara içmeyenlere göre KOAH gelişme riskinin 10-30 kat arttığı bildirilmiştir. Sigaraya başlama yaşı, dumanın yoğunluğu, günlük ve toplam içilen miktar KOAH gelişimini etkilemektedir.  Sigaranın bırakılması ile akciğer kapasitesindeki azalma yavaşlamaktadır.

Pasif Sigara İçiciliği:  Çocuklukta sigara dumanına maruz kalan kişilerde ileri yaşlarda astım ve KOAH başta olmak üzere solunum sistemi hastalıkları görülme sıklığı artar. Beş yıldan fazla süreyle haftada 40 saatten fazla sigara dumanına maruz kalan kişilerde KOAH gelişme riski %50 oranında artmaktadır.

Meslek Nedeniyle Toz, Duman ve Çeşitli Gazların Solunması: Maden ve metal işçiliği, odun, kâğıt imalatı, çimento, tahıl, tekstil işçiliğinde ortamdaki toz, duman ve gazlara maruz kalmak KOAH sıklığını artırmaktadır.
İç Ortam Hava Kirliliği: Isınma ve yemek pişirme amacıyla odun ya da tezek yakmak ve dumanına maruz kalmak KOAH riskini artırır.   

Hava Kirliliği: KOAH sıklığını ve hastalığın alevlenmesini artırır.       

Alfa-1 antitripsin genetik eksikliği: KOAH hastalarının  %1’inden azında neden Alfa-1 antitripsin eksikliğidir ve kişi sigara da içiyorsa hastalık 40 yaştan daha erken görülür.
Diyete Bağlı Faktörler:  A,C,E vitamin eksikliği ve alkol kullanımı KOAH gelişmesi riskini artırmaktadır.

 

Sizde KOAH olabilir mi?
1. Haftanın çoğu günü sık sık öksürüyor musunuz?
2. Haftanın çoğu günü balgam çıkarıyor musunuz?
3. Yaşıtlarınıza göre nefesiniz daha kolay mı daralıyor?
4. Yaşınız 40’ın üzerinde mi?
5. Halen sigara içiyor musunuz ya da eskiden içer miydiniz?

Yukarıdaki soruların en az üçüne EVET cevabı verdiyseniz sizde KOAH olabilir.

KOAH Tanısı nasıl konur?

KOAH tanısı solunum fonksiyon testi ile konur.

KOAH Tedavisi:  

*Tedavide ilk adım sigarayı bırakmak amacıyla bir hekime başvurmaktır.

*Mesleki ve çevresel toz ve dumandan uzaklaşılmalıdır. 

*Grip ve zatürre aşılarının yapılması

*Düzenli fiziksel aktivite yapılması

*Solunum fizyoterapi programları

*Nefes yoluyla alınan ilaçlar hem yaşam kalitesini artırır hem de yaşam süresini uzatır.

KOAH’ın erken tanısı yaşam kalitesini ve süresini artırır. Bu nedenle 40 yaş üstü, sigara içmiş ya da içmekte olan veya tozlu ortamlarda bulunan kişilerde kronik öksürük, balgam ve nefes darlığı şikâyetlerinden en az biri varsa bir göğüs hastalıkları uzmanı tarafından muayene ve solunum fonksiyon testi yapılması gerekir. Eğer KOAH tanısı konup tedavi başlanmazsa zamanla artan nefes darlığı kişiyi günlük yaşam faaliyetlerini yapamaz hale getirir. Ağır KOAH olan olgular sürekli oksijen desteği ile yaşamak zorunda kalırlar.


Bu yazıyı paylaşın