Ana Sayfa » Makaleler » Astım Nedir?

Astım nedir bize anlatabilir misiniz?

Astım bronş dediğimiz akciğer içi solunum yollarının, aşırı duyarlığı ile ortaya çıkan, kronik iltihabi bir hastalığıdır. Bu iltihap alerjiye veya sık geçirilen enfeksiyonlara  bağlı gelişebilir. Astımda: Havayolları iltihaplı, şiş ve kızarıktır. Havayolları iltihaba bağlı daralmıştır. Havayollarında aşırı duyarlık vardır.

 

Havayollarında aşırı duyarlılık dediniz bunu biraz açıklar mısınız?

Hava yollarında aşırı duyarlılık normal bir insanın hava yollarının karşılaştığı zaman herhangi bir kasılmaya yol açmayan sigara dumanı, hava kirliliği, parfüm, yemek ve bazı diğer kokulara karşı aşırı bir tepki vererek bronşların daralması halidir . Bu temas sonucu hastalarda nefes darlığı, öksürük, hırıltılı/hışıltılı nefes alıp verme ve göğüste sıkışma hissi ortaya çıkabilir.

 

Astımda hastaların nasıl şikayetleri olur? Hangi belirtiler olan kişiler acaba bende astım var mı diye şüphelenerek size başvursunlar?

Astım Belirtileri: Nefes darlığı, uzun süren öksürük, göğüste ıslık, hırıltı/hışıltı sesi ve göğüste tıkanıklık hissidir. Nefes darlığı ve diğer şikayetler ataklar halinde görülür ve özellikle geceleri ve sabaha karşı artar. Atak dışında hastaların hiçbir şikayeti ve bulgusu olmaz bu dönemde yapılan muayene ve tetkikler tamamen normaldir. Fakat hastaların bir kısmında nefes darlığı sürekli bir hal alabilir ve hastanın yaşam kalitesini bozarak sürekli geceleri uykudan uyandırmaya, iş gücü kaybına, acil servise başvurulara, hastaneye yatmalara neden olabilir. Bununla birlikte nefes darlığı olmadan sadece öksürük şikayeti ile görülen astım tipleri de vardır.

 

Astım tipleri dediniz farklı astım tipleri nelerdir?

Astım genel olarak hastalığa neden olan ‘tetikleyicilere’ göre iki önemli türü vardır;  bunlar alerjik ve  alerjik olmayan  astımdır. Alerjik astım, astım hastalarının yaklaşık %60’ını oluşturmaktadır. Astımın ortaya çıkmasına nedenler polenler veya ev tozu akarı gibi alerjenlerdir. Bu hastaların genellikle ailelerinde astım, alerji (alerjik nezle, ilaç alerjisi, besin alerjisi) veya egzama gibi hastalıklar vardır ve daha erken yaşlarda ortaya çıkar.

Alerjik olmayan astım ise hastalığın alerjik olmayan nedenle ortaya çıktığı bir türdür. İki hasta grubunun  şikayetleri aynıdır ve  enfeksiyonlar, tütün dumanı, parfüm kokusu, deodorantlar, boya, toz ve çeşitli kimyasalar gibi maddelere maruziyet halinde astım atağı geçirebilirler, ancak bu hastalarda alerji testinde herhangi bir alerjene karşı pozitiflik saptanmaz. Alerjik olmayan astım, genellikle erişkin yaşta ortaya çıkmaktadır.

Alerjik ve alerjik olmayan astım şeklinde başlayan sınıflama yaklaşıma zamanla erken-geç başlangıçlı astım, öksürükle seyreden astım, egzersiz astımı, noktürnal (geceleri ortaya çıkan) astım, aspirine duyarlı astım, steroid(kortizon)  tedavisine dirençli/bağımlı astım,  meslek astımı gibi fenotipler eklenmiştir.

Bunlardan tanı konmayan astımlıların en büyük kısmını öksürükle seyreden astım oluşturur.

 

Hastalara Astım tanısını nasıl koyuyorsunuz?

Astım tedavisinin başarılı olması için astım tanısının doğru konması çok önemlidir. Astım tanısında kişden alınan öykü (anamnez) çok önemlidir. Özellikle geceleri gelen ve hastayı uykudan uyandıran öksürük ya da eforla ortaya çıkan öksürük yakınmaları olduğunda astım olası bir tanı olarak akla gelmelidir. Uygun astım tedavilerine yanıt vermesi astım tanısını destekler. Bununla birlikte, şikayetlerin ve bulguların tipik olmadığı hastalarda sadece hastanın öyküsü ile tanı koymak güçtür ve tanısal testlere ihtiyaç duyulabilir. Akciğer grafisi ve kan tahlillerinin yanı sıra Solunum fonksiyon testleri, ilaçlı solunum fonksiyon testleri, astım tetiklenerek yapılan testler ve alerji testleri yapılabilir. Tanısal testlerin pozitif olması tanıyı destekler ancak negatif olması tanıyı dışlamaz.

 

Astım başka hastalıklara yol açabilir mi?

Astım tedavi edilerek kontrol altına alınması gereken bir hastalıktır. Uygun tedavi edilmeyen hastalarda akciğerlerde kalıcı hasarlar oluşabilir. Bununla birlikte astm bazı hastalıklarla birliktelik gösterebilir. Astımlı hastaların yarısından fazlasında  saman nezlesi (alerjik rinit) vardır. Astımlılarda ortalama % 82 oranında reflü şikayeti bulunur. Reflü, inatçı öksürüklere de neden olmaktadır ve astım ataklarına neden olabilmektedir. Hastalar bu gibi hastalıklar açısından da değerlendirilerek tedavisi yapılmalıdır.

 

Çocukların astım olmaması için alınacak önlem var mıdır?

Annenin hamileyken sigara içmesi bebeklerinde astım gelişme riskini arttırdığı gibi gebelik süresince pasif sigaraya maruz kalan gebelerin (örneğin, baba sigara içiyorsa) çocuklarında da astım gelişme olasılığı fazladır. Çocukların hayatlarının ilk yıllarında sigara dumanına maruz kalmaları, akciğer gelişimini olumsuz etkilediği, solunum fonksiyonlarının yaşıtlarından daha düşük olmasına yol açtığı gibi astım gelişme olasılığını artırmaktadır.

 

Astım hastalarının nelere dikkat etmesi gerekir?

Astımlı hastaların tedavisinin temelini eğitim oluşturmaktadır. Hasta hastalığı ile ilgili tüm bilgilere sahip olmalı, hekim ile sürekli diyalog halinde olmalıdır. Sağlığındaki en ufak değişimleri hekimiyle paylaşmalı, önerilen ilaçları önerilen süre boyunca düzenli kullanmalı ve kontrollerine düzenli gitmelidir. Astımı tetikleyecek ve astım atağına yol açacak etkenlerden uzak durmalıdır.

 

Astım tedavisini güçleştiren atak oluşmasını tetikleyen etkenler nelerdir?

Astım şikayetlerini arttıran en önemli etkenlerden birisi tütün kullanımı veya pasif içiciliktir. Ne yazık ki tüm uyarılarımıza rağmen 10 astımlı hastamızdan 2-3 ‘ünün hala sigara içtiğini gözlemlemekteyiz. Ek olarak astımlı hastaların önemli bir bölümü de pasif sigara dumanına temas etmek zorunda kalmaktadırlar.

Astımlı hastalar açısından etkenlerden birisi de hava kirliliğinde artıştır. Hava kirliliğinin en büyük kaynakları trafik ve ısınma için kullanılan yakıtlardır. Son yıllarda şehirlerde artan trafik hem de iklim değişikliği nedeniyle hava kirletici unsurlar astımlıların şikayetlerinin kontrolünü güçleştirebilir. Astım hastalarının imkan dahilinde hava kirliliğinin fazla hissedildiği şehir merkezlerinden ve trafiğin yoğun olduğu yollardan uzak ortamlarda yaşaması önerilir.

Obezite de astım hastaları için bir risk faktörüdür. Bunlara ek olarak ev tozu akarları, polenler, küfler, hamam böcekleri, ev içersinde beslenen hayvanlar, nezle, grip gibi enfeksiyonlar, duman,  parfüm, saç spreyleri, yemek, boya kokuları gibi ağır kokular, psikolojik faktörler, egzersiz, aşırı rutubetli iklim, hava ve mevsim şartlarında değişim astım atağını başlatabilir.

 

Tedavi konusunda bilgi verir misiniz, ilaçlarla astım kaybolabilir mi?

Astımlı hastalarda hastalığın ağırlığı ve tipine göre çeşitli tedaviler verilmektedir. Bu tedavilerle astımı tamamen yok etmek mümkün olmayabilir ancak düzenli takip, ilaç kullanımının aksatılmaması ve doktor tavsiyelerinin yerine getirilmesi ile astımın tam kontrolü mümkündür.

Astımda tam kontrol hastanın hiç bir astım şikayetinin bulunmaması, nefes darlığı nedeni ile acile başvurmaması, astım nedeniyle hastaneye yatmaması ve bunlar sağlanırken de ilaçların herhangi bir yan etkisi olmaması anlamına gelmektedir. Tam kontrol hastalarımız için ulaşılabilir bir hedeftir.

 

Sonuç olarak ne söylemek istersiniz?

Hayat ilk nefesle başlar ve son nefesle biter, hayat aslında nefes almaktır. Sağlıklı nefes almanın değerini en çok nefes darlığı çeken astımlı hastalar bilirler.  Bu nedenle hastalar astımı tanıyarak atakları tetikleyecek etmenleri göz önünde bulundurmalı ve bunlardan uzak durmalıdır. Astımı kökünden geçirmek mümkün olmamakla beraber, tam olarak kontrol altına alma olasılığı, konunun uzmanı olan Göğüs Hastalıkları Hekimlerinin düzenli kontrolünde kalarak ve önerilen ilaçları düzenli olarak kullanarak arttırılabilir.

Yazar

Uzm. Dr. Şafak Yıldız

RANDEVU ALIN DOKTOR PROFİLİ
Etiketler Bu Yazıyı Paylaşın