Ana Sayfa » Makaleler » 8 Mayıs Dünya Yumurtalık Kanseri Farkındalık Günü

8 Mayıs Dünya Yumurtalık Kanseri Farkındalık Günü

Yumurtalık (over),  kadınlarda karının alt kısmında rahimin her iki yanında yer alan, dişilik hormonu (östrojen, progesteron) salgılayan ve yumurta (ovum) üreten üreme sisteminin önemli bir çift organıdır. Kadın vücudunda memelerin gelişiminde, vücudun şekillenmesinde,  kılların kontrolünde, adet döneminin düzenlenmesinde ve gebeliğin oluşumunda önemli işlevleri vardır. 

Kadınlarda kansere bağlı yaşam kaybı arasında yumurtalık kanseri 5. Sırada yer almaktadır. Sıklıkla 60 yaş civarında görülmektedir. Yumurtalık kanserinde önerilen bir tarama yönteminin olmaması ve genellikle geç evrede belirti vermesi nedeniyle genellikle geç evrelerde (%70 üçüncü evrede) tanı almaktadır.

Yumurtalık kanseri için risk faktörleri nelerdir?

•    Yaş: Kadınlarda yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar (ortalama 60 yaş civarında sıktır)
•    Sigara ve Alkol
•    Obezite
•    Kalıtsal: Tüm over kanserlerinin %10-15 inden sorumludur. Özellikle BRCA 1-2 de meydana gelen mutasyonlar sorumludur.
•    Meme kanseri öyküsü: Geçmişinde meme kanseri hikayesi olanlarda risk artmıştır
•    Hiç doğum yapmamak
•    Hormon (erkek ve dişilik hormonları) tedavisi alanlar

Yumurtalık kanserinden korunma yolları nelerdir?

•    Doğum yapmak
•    Doğum kontrol hapı kullanmak
•    Fiziksel egzersiz
•    Beslenme: Akdeniz tipi beslenmek (tam tahıl, meyve, sebze, beyaz et ağırlıklı beslenme)

Yumurtalık kanseri çeşitleri nelerdir?

Yumurtalık kanserleri iyi huylu (kanser değil) ve kötü huylu (kanser) olarak ana iki başlığa ayırabiliriz. Kötü huylu olanların %90 nını yumurtalıkların yüzeyini döşeyen epitel dokundan köken alır. Diğer kötü huylu tümörleri ise üreme  (germ) hücresi ve yumurtalıkların faklı yapılarından köken alıp hormon salgılayan hücre (seks kord stromal) kanserleridir.

Yumurtalık kanseri belirtileri nelerdir?

Yumurtalık kanserinin belirtileri sıklıkla hastalığa özgü değildir.  Çoğunlukla sindirim sistemi ve idrar yolları (böbrek, idrar torbası) rahatsızlıkları başta olmak üzere diğer birçok yaygın hastalığın şikâyetleriyle benzerlik gösterir. 

Bunlar;
•    Kilo kaybı
•    İştahsızlık, halsizlik
•    Tokluk hissi
•    Karında ve kasıkta: Dolgunluk, şişkinlik, basınç hissi ve ağrı
•    Hazımsızlık, gaz veya bulantı,
•    Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (kabızlık, nadiren ishal) 
•    Sık idrara çıkmak, 
•    Nefes darlığı,
•    Zamansız vajinal kanama,
•    Ayaklarda şişlik

Yumurtalık  kanserinde tarama ve erken tanı mümkün mü? 

Yumurtalık kanseri için normal riske sahip bireylerde herhangi bir tanımlanmış tarama yöntemi bulunmamaktadır. Fakat aile hikayesinde yoğun yumurtalık, meme kanseri yakınları bulunan ya da BRCA1-2 gen mutasyonu olan kişilere aralıklı görüntüleme ve Ca125 tümör belirteci ile tarama yaparak hastalığı erken saptamak mümkün olabilir.

Yumurtalık kanser tanısı nasıl konulur?

Çoğunlukla tesadüfen yapılan rutin jinekolojik muayenelerle tanı almaktadır. Tanı için karın ultrasonu, bilgisayarlı tomografi, MR (manyetik rezonans) gibi görüntüleme yöntemleri yanında Ca125 tümör belirteci testi uygulanır. Genellikle jinekolojik muayene ve menopoz sonrası ultrasonografide saptanan, üç santimin üzerinde olan her kistik oluşum kuşkulu olarak kabul edilmelidir. Yumurtalık kanserinin kesin tanısı ancak, şüpheli dokudan alınan parçanın histopatolojik (mikroskop altında doku incelemesi) incelenmesi ile konulmaktadır. 

Yumurtalık kanserinin tedavisi nasıldır? 

Hastanın yaşı, ek hastalıkları, organ fonksiyonları, hastalığın yaygınlığı ve  hastanın genel durumu tedavi şeklini belirlemede etkilidir.  Over kanserinin klasik tedavisi cerrahi ve ardından yapılan koruyucu ilaç (adjuvan kemoterapi) tedavisidir. Nadiren de olsa bazı durumlarda hastanın şikayetlerini gidermek için radyoterapide (ışın tedavisi) uygulanabilir. Cerrahi işlemde genellikle her iki yumurtalığın, rahimin, karın içi lenf bezlerinin (bazen alınmayabilir), karın zarının sıyrılması yapılabilir. 

Erken evre hastalıkta ameliyat sonrası geride kalmış mikroskopik hastalığın yok etmek, hastalığın nüks etmesini önlemek amacıyla kemoterapi uygulanılır. Bazen de ileri evre hastalıkta öncelikle kemoterapi ile başlanıp takiben cerrahi işlem yapılabilir. 

Yumurtalık kanseri tedavi sonrası nasıl takip edilir?

Hastalara tedavi sonrası genellikle ilk iki yıl boyunca üç ayda bir fizik muayene, kanda CA-125 tayini ve bazen gerekli durumlarda akciğer filmi ve karın tomografileri ile kontroller yapılmaktadır.  Takip eden üç yıl için bu kontrol altı ayda bir yapılıp, sonra da yılda bir olmak üzere yapılabilmektedir.