Ana Sayfa » Makaleler » Çocuklarda Beslenme Bilgilendirme Kitapçığı

BEBEK BESLENMESİ (0-2 YAŞ)

 

Doğumdan iki yaşın sonuna kadar devam eden dönem, çocuklarda büyüme-gelişmenin en hızlı olduğu yaşama sağlıklı başlangıç için en kritik dönemdir. Bu nedenle, süt çocuğu ve küçük çocukların beslenmesiyle ilgili alışkanlıkların bu dönemde kazandırılması ve annelerin bu konuda bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Yeni doğan bir bebek için en uygun besin ANNE SÜTÜ’dür. Anne sütü bebeğin sağlıklı olması, tüm besin öğeleri gereksinmelerini karşılaması, kolaylıkla sindirilebilmesi ve enfeksiyonlara karşı koruması açısından yeri doldurulamaz bir besindir.

Tamamlayıcı beslenme nedir?

Yeni doğan bir bebeğe İLK 6 AYLIK dönemde SADECE ANNE SÜTÜ verilmelidir. Anne sütünün tek başına süt çocuğunun enerji ve besin öğeleri gereksinmesini tam olarak karşılamadığı dönemde başlayan ve diğer yiyecek ve içeceklerin anne sütü ile birlikte verildiği sürece “tamamlayıcı beslenme” adı verilmektedir. Bu dönemde bebek değişik tat, lezzet ve yapıda besinlerle tanışır. Tamamlayıcı besinler alerjen etkisi olmayan besinlerden seçilmelidir. Uygun zamanda başlatılan ve kurallara uygun şekilde sürdürülen tamamlayıcı beslenme, bebeğin bir yaş civarında aile sofrasındaki yiyecekleri tüketebilecek olgunluğa ulaşmasını sağlar.

Tamamlayıcı beslenmeye geçiş zamanına etki eden etmenler nelerdir?

Başlangıçta (6.-7. aylarda) besinler yumuşak kıvamda ezme şeklinde verilmeli, 7-8. aylarda püre şeklinde çok pütürlü olmayan besinler ile devam edilmeli ve bebekteki çiğneme hareketleri ve sıvı içme becerileri izlenmelidir. Püre şeklindeki yiyeceklere bebeğin çiğneme yeteneğinin kazanıldığı döneme kadar devam edilmeli, daha sonra (8-12. aylarda) kıvam dereceli olarak (püre kıvamında çatalla ezilmiş besinler) artırılmalıdır. Bu aylarda bebeklerde verilen besini ağızda döndürme becerileri gelişir. Bebek bir yaşında aile yemeklerini yemeğe hazır duruma gelmeli ve aile sofrasında yerini almalıdır.

Bebek beslenmesinde sakıncalı besinler nelerdir?

Çay; demir yetersizliğine neden olabilir.

Bal; alerjik özelliğinden ve enfeksiyona neden olabileceğinden dolayı 1 yaşına kadar bebek beslenmesinin içinde yer almamalıdır.

Şeker; boş enerji kaynağıdır. Ayrıca bir besin değeri bulunmamaktadır. Süt, yoğurt vb. yiyecek-içeceklere eklenen şeker iştahsızlığa ve diş çürüklerine neden olabilir.

Tuz; bebeğinizin henüz gelişmemiş böbreklerine yük oluşturacağından bebek beslenmesinde bulunmamalıdır.

Bakla; içerisinde bulunan toksinler nedeniyle oluşan zehirlenmeler anemi (kansızlık), hemoglobinüri
(idrarda kan görülmesi) ve yüksek ateşle karakterizedir. Toksinli bakla yenildikten 24-48 saat sonra etkisi görülür. Zehirlenme taze çiğ baklanın yenmesi ile olur. Bakla pişirildiği zaman toksinin etkisi kalmaz. Favizme (ağır hemolitik anemi) neden olabileceği düşünüldüğünden süt çocukluğu döneminde bakla önerilmez.

Sütün yeterli olup olmadığını nasıl anlarım?

Normal doğum ağırlığında (3000-3500 gram) doğan bebekler ilk 20 gün sonunda yaklaşık 500 gram ağırlık kazanmışsa süt yeterlidir. Sonraki aylarda bebek her tartıldığında ağırlığı grafiğe işaretlenir. 2 tartım arası noktalar birleştirilir. Çizgi yukarı çıkıyorsa bebekte ağırlık kazanımı vardır. Çizgi aşağı iniyorsa bebek iyi beslenmiyor, süt yeterli gelmiyor olabilir. Anne sütü ile tamamlayıcı besinler aynı anda verilmemelidir! Bebeğin;

6.ayı dolunca;

» Anne sütü
» Yoğurt
» Yumurta sarısı (1/8 oranında)
» Cam rendeden geçirilmiş meyve suları (elma suyu, şeftali suyu)
» Cam rendeden geçirilmiş sebze suları (havuç suyu vb.)

7. ayı dolunca 6. aya ek olarak;

» Yumurta sarısı (tam)-(her seferinde arttırılır)
» Et (tavuk eti, dana eti, balık )
» Sebze püre veya sebze çorba
» Ekmek içi, pirinç, pirinç unu

8. ayı dolunca 7. aya ek olarak;

» Tam yumurta
» Peynir (pastörize ve tuzsuz)
» Kuru baklagil (kuru fasulye, nohut, mercimek) çorbaları veya ezmeleri
» Taze sıkılmış meyve suları veya meyve püre
» Kıymalı sebze yemekleri veya çorbaları
» Tarhana, mercimek çorbası, unlu ve yoğurtlu çorbalar

9. ayı dolunca;

» Ev yemekleri (tuzsuz, baharatsız)

12.ayı dolunca;

» Aile sofrasına oturtulup kendi deneyimlerine göre seçim yapması sağlanmalıdır.

Tamamlayıcı besinlere erken başlamanın dezavantajları nelerdir?

•    Anne sütündeki demir, çinko gibi birçok besin öğesinin emilimini azaltır.
•    Anne sütü verimi ve anne sütü verme süresi azalır.
•    Anne sütündeki koruyucu etmenler daha az alınır.
•    İshal ve enfeksiyon hastalıkları görülme oranı artar.

Tamamlayıcı besinlere geç başlamanın dezavantajları nelerdir?

•    Bebeğin büyüme ve gelişmesinde duraksama,
•    Demir ve çinko yetersizliği,
•    Bebeğin çiğneme gibi yeme işlevlerinin gelişiminde sorunlar görülebilir.

Tamamlayıcı besinlere alıştırma nasıl olmalıdır?

•    Emzirme devam ederken, altıncı ayda küçük miktarlarda tamamlayıcı besinlere başlanmalı, zamanla miktar arttırılmalıdır.
•    Her yeni denenecek besinin miktarı önce birkaç tatlı kaşığı olmalıdır.
•    Yeni verilen besin, çocuk aç iken verilmelidir.
•    Lezzeti beğenilmeyen, kusma ya da bebek tarafından reddedilen besinler birkaç gün beklenip tekrar denenmeli ya da sevilen yiyeceklere eklenerek verilmeli. Örneğin yumurta sarısı çorbalara, 1 yaşından sonra pekmezle birlikte gece sütlerine karıştırılarak verilebilir.
•    Aynı gün içinde birden fazla tamamlayıcı besin verilmemelidir.

Öğün sıklığı nasıl olmalı?

•    Tamamlayıcı besinlerin verilme döneminde öğün sayısı besinlerin enerji yoğunluğuna ve her öğünde tüketilen miktarlarına bağlıdır. 
•    Sağlıklı beslenen anne tarafından emzirilen süt çocuğunun tamamlayıcı besinlerden alması gereken günlük öğün sayısı ;
» 6-8. aylar arasında 2-3 kez, 
» 9-11. Aylar arasında 3-4 kez, 
» 12-24. aylar arasında 3-4 kez olmalıdır. 
•    Eğer her öğünde alınan besinin enerji yoğunluğu düşükse veya bebek emzirilmiyorsa öğün sıklığı arttırılmalıdır. 
•    Öğün sıklığının gerekenden daha fazla olması, anne sütünün daha az alınmasına yol açar.

Tamamlayıcı besinlerin miktarı ne olmalı?

Anne sütüne ek olarak günlük beslenme planı içinde tamamlayıcı besinlerle;

» 6-8 ayda 200 kalori /gün
» 9-11 ayda 300 kalori/gün
» 12-18 ayda 500 kalori/gün olarak önerilmelidir.

Örneğin; bir kase yoğurt + bir yumurta + bir kase sebze çorba + bir dilim ekmek yaklaşık 300 kalori vermektedir.

 

SIK SORULAN SORULAR

 

Bebek beslenmesinde keçi sütü kullanabilir miyim?

Keçi sütü anne sütüne göre 3 kat daha fazla protein ve sodyum, daha az miktarda folik asit içermektedir. Her annenin sütü kendi bebeğinin gereksinmesine uygun olarak üretilmektedir. Keçi ve inek sütü proteini bebeğin gelişmemiş böbreklerine yük bindireceğinden dolayı hayvanların sütleri verilmemelidir.

Bebek beslenmesinde peynir bulunmalı mıdır?

Bebek beslenmesinde peynir PASTÖRİZE SÜTTEN YAPILMIŞ ve TUZSUZ olması koşuluyla, 8. Aydan itibaren küçük miktarlarda kullanılabilir.

Meyveli hazır yoğurt/taze peynir tüketimi bebekler için uygun mudur?
Renklendirici, şeker, yağ, asit düzenleyiciler, koruyucu madde içeriğinden dolayı çocuk sağlığına zararlıdır.

Bebeklere verilecek sebze seçiminde nelere dikkat edilmelidir?
Öncelikle havuç, patates, ıspanak, kabak (sindirimi kolay ve alerjen etkisi az) tercih edilmelidir. Daha sonra diğer sebze çeşitlerine geçilir.

Süt ile pekmez bir arada verilebilir mi?
Sütün içindeki kalsiyum ile pekmez içindeki demirin yarışarak birbirlerinin kullanımını azaltmaları için aynı ve çok fazla miktarda alınmaları gerekir (1 su bardağı süt ile 1 su bardağı pekmez gibi). Süt içerisine eklenen az miktardaki pekmezin böyle bir etkisi bulunmamaktadır, pekmezin içeriğindeki kalsiyum miktarının fazla olması nedeniyle bal ve şeker yerine pekmez tüketilmelidir.

1 yaşına kadar inek sütü kullanılabilir mi?
Taze inek sütü büyümekte ve gelişmekte olan çocuklar için önemli bir besin kaynağıdır. Ancak, altıncı aydan önce sindirim sisteminde mikro düzeyde kanamalara yol açması, düşük demir içeriğine, yüksek protein ve sodyum içeriğine sahip olması (anne sütüne göre 2-3 kat daha fazla), anne sütünün yerini alamaması gibi özellikleri nedeniyle yaşamın ilk bir yılı inek sütü kullanılmamalıdır. Ancak anne sütü alma imkânı olmayan ve hazır mama alamayan çocuklarda süt (UHT, pastörize) 8-9. aylardan sonra karışık beslenme içerisinde kullanılabilir.

Hazır bebek mamaları kullanımı önerilir mi?
Hazır mamalar; bileşimi anne sütüne benzetilmeye çalışılan, vitamin-mineral eklenmiş süt tozundan elde edilen karışımlardır. Eğer bebek anne sütü alabiliyorsa hazır mamaların kullanılmasına gerek yoktur.

Bebek bisküvisini kullanabilir miyiz?
Bebek bisküvisinin içinde un, yağ, şeker bulunmaktadır. Yüksek şeker ve yağ içerdiğinden dolayı mümkün olduğunca az kullanılmalıdır.

Unlu besinlere hangi ayda başlanmalıdır?
6. ayını dolduran bebeklere küçük miktarlarda başlanabilir (çorbalarına kıvam vermek için). Bebeğin alım durumuna göre miktar artırılabilir.

Bebeğim dışkı yapmakta zorlanıyor. Ne yapmalıyım?
Bebeğin beslenmesine daha fazla meyve ve sebze püresi eklenmelidir. Öğünler arasında kaynamış ılıtılmış su kabızlığı yumuşatabilir.

Hazır meyve sularını kullanabilir miyim?
Hazır meyve suları renklendirici, katkı maddeleri, asit düzenleyici gibi maddeler içermesi nedeniyle bebeğe zarar verebilir. Evde taze sıkılmış meyve suları tercih edilmelidir.

Bıldırcın yumurtası verebilir miyim?
Bıldırcın yumurtasının tavuk yumurtasına göre herhangi bir üstünlüğü bulunmamaktadır. Ayrıca daha pahalıdır. Bebek beslenmesinde tavuk yumurtasının tercih edilmesi daha kolay ve daha uygundur.

Et suyu/kemik suyu yararlı mıdır?
Bazı anneler et suyunun çok değerli olduğu düşüncesi ile etin sadece suyunu çocuklara verirler.
Ancak et suyu sadece lezzet arttırıcı bir rol oynar, etin yağı et suyuna geçer ancak proteini etin kendisinde kalır. Dolayısıyla etin kendisi pişmiş ve ezilmiş olarak çocuğa verilmelidir. Alamıyorsa çorbalarına kıyma olarak eklenebilir.

Kaşık mamalarından kullanabilir miyim?
Çok değişik şekilleri bulunmaktadır (meyveli, sebzeli, tahıllı, sütlü veya karışım gibi). Biyolojik değeri yüksek süt proteinleri ve bitkisel proteinleri, sindirimi kolay bitkisel yağları, sukrozu en düşük seviyelere indirilmiş karbonhidratları ve biyolojik değeri yüksek süt minerallerini (kalsiyum ve fosfor gibi) ve demir içermektedir. Özellikle çalışan annelerin çalışma dönemlerinde besin hazırlamada yaşadıkları zorluklar nedeniyle önerilebilir.

Tavuk karaciğeri tüketmek zararlı mıdır?
Çok zengin protein ve mikro besin öğeleri kaynağıdır. Yağ oranının düşük olması, kolay pişmesi, püre haline gelebilmesi dolayısıyla kullanılması nadir önerilen tamamlayıcı besinlerdendir. B12 vitamininin iyi bir kaynağı olan karaciğer, 1 yaşından sonra ve sağlıklı hayvanlardan elde edilmesi koşuluyla az miktarlarda çorbalarda, yemeklerde kullanılabilir.

Mısır nişastasıyla mama yapılması ne kadar doğru?
Tahıllar içerisinde kalitesi en yüksek olan pirinç, en düşük olanı mısır proteinidir. Bu nedenle bebek beslenmesinde tahıl kaynağı olarak hem protein kalitesinin yüksek hem de sindiriminin kolay olmasından dolayı pirinç kullanılması önerilmektedir.

 

6.AY

 

BESLENME

İlk 6 ayı anne sütü ve vitamin ile demir desteğiyle tamamladıktan sonra yavaş yavaş bebeğinize ek gıdaları başlayabilirsiniz. Bebeğe vereceğiniz tüm gıdalar temiz, taze ve katkısız olmalıdır. Kimyasal koruyucu içeren konserve ve katkı maddeli yiyecekler verilmemelidir. Bebek için her öğün taze besin hazırlanmalı ve bu besinler oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemelidir. Bu dönemde ek gıdaları artırırken anne sütünün devamlılığını sağlamaya özen gösterin.

İdeali ilk 6 ay bebeğinizi yalnızca anne sütüyle beslemektir. Ancak herhangi bir nedenle hekiminiz tarafından ek gıdalara başlamanız 4-6 ay arasındaki dönemde önerilebilir. İlk 4-6 ayda verilen besinler pütürsüz ve topaksız olmalı, tuz ve şeker eklenmemelidir. Bu aylarda örneğin meyve sularına ve yoğurda başlayabilirsiniz. Bebeğinize inek sütü (kutu veya şişedeki pastörize sütler de dahil ) vermeyin. 

Herhangi bir ek gıdaya başlarken temel kurallar hep aynıdır.

-    Verilecek gıda taze olmalıdır.
-    Bebek açken denenmelidir.
-    Az başlanıp giderek artırılmalıdır.
-    Aynı hafta içinde iki yeni ek gıdaya başlanmamalıdır.

Örneğin meyve suları veya yoğurda başlarken 1-2 çay kaşığı verin. Daha sonra her gün taze meyve suyu veya yoğurdu hazırlayarak verdiğiniz miktarı yavaş yavaş artırmaya çalışın. Bir haftanın sonunda 50-100 mililitreye çıkabilirsiniz. Verdiğiniz besini bebeğinizin diliyle iterek çıkarması normaldir. Zamanla dilini etkin olarak kullanmayı öğrenecek ve bu sorun ortadan kalkacaktır. Ancak bebeğiniz önerdiğiniz besini almayı ısrarla reddediyorsa birkaç gün ara verdikten sonra yeniden başlamayı deneyin. Sevmediği bir besini yemesi için asla zorlamayın. Her yeni besine tek tek geçin ve bir besine başladıktan sonra yenisinin denenmesi için 1 hafta bekleyin. Örneğin elma suyuna başladığınız hafta havuç suyuna da başlamaya çalışmayın. Önce birini aldığından, sevdiğinden ve sindirebildiğinden emin olduktan sonra ikinci besine başlayın. Tüm besinleri bebeğin ağzına uygun bir kaşıkla verin.

Yoğurdu kendiniz günlük olarak hazırlayabilir ya da son kullanma tarihi henüz gelmemiş ve kutusu açılmamış katkısız pastörize yoğurtlardan kullanabilirsiniz. Yoğurdu kendiniz hazırlayacaksanız mayalayacağınız sütü en az 10 dakika kaynatın. Bu pastörize sütün daha kolay kıvam tutmasını sağlar. Verdiğiniz yoğurdun ekşi olmamasına dikkat edin. İlk denemede birkaç çay kaşığı verin ve zamanla yavaş yavaş artırın. 

Ek gıdaya alıştıktan sonra günlük alım miktarını genellikle bebekler kendileri ayarlar. Ek gıdalarla birlikte bebeğinize su verme zamanı da gelmiştir. Suyu gün içinde arada bir teklif edin. İstemiyorsa gereksinimi yoktur. Bebeğinize verdiğiniz içme suyunu mutlaka 10 dakika kaynatın ve soğuduktan sonra verin. Kaynatılmış suyu cam şişede saklayın. 
Bebeğinizin anne sütüne ve vitamin desteğine devam etmesine özen gösterin.

Bebeğinizin demir desteğine ihtiyacı olup olmadığını doktorunuzla görüşün.

 

7.AY

 

BESLENME

Bebeğinizin anne sütünü kesmeden pütürlü gıdalara başlama zamanı gelmiştir. Yumurta sarısına, kıyma içeren sebze çorbasına, beyaz etli balıklara, köfteye, tuzu alınmış pastörize peynire ve beyaz tavuk etine iyice ufalamak koşuluyla başlayabilirsiniz. Bu besinleri de daha önce tanımlandığı şekilde alıştırarak vermeniz gerekir. Yumurtayı 10 dakika kaynattıktan sonra sarısından nohut büyüklüğünde vererek başlayın. Yavaş yavaş artırın. Bebeğinizin rahatsız olmadığından emin olduktan sonra haftada bir-üç yumurta sarısı verebilirsiniz. Alerji riski nedeniyle yumurtanın beyazını bir yaşından önce başlamayın. Peynir olarak labne peynirini veya tuzu 45 dakika suda bekletilerek alınmış pastörize beyaz peyniri kullanın. Bebeğinizin alıştığından daha kıvamlı olan yumurta, peynir gibi besinleri verirken meyve suyu veya mama ile kıvamını azaltabilirsiniz.

Sebze çorbasını aşağıda önerilen şekilde hazırlayabilirsiniz:

Üç bardak su, iki orta boy havuç, bir orta boy patates, iki tatlı kaşığı irmik, bir tatlı kaşığı mercimek ve her gün bir yenisi ilave edilmek üzere mevsim sebzelerini ekleyerek 45 dakika pişirin. Örneğin ilk gün pişmiş 3-4 yaprak maydanoz, birkaç yaprak ıspanak, ertesi gün bunlara ek olarak dörtte bir kabak, vs. ekleyebilirsiniz. Pişirdiğiniz sebzeleri tel süzgeçten geçirdikten sonra elde ettiğiniz püreye bir tatlı kaşığı zeytinyağı ekleyin. Haftada bir kez zeytinyağı yerine tereyağı kullanın. Sebze çorbasına bir yemek kaşığı kıyma veya birkaç parça tavuk eti eklemek protein alımını artıracaktır. 

Ilık olan çorbayı ilk günlerde birkaç çay kaşığı başlayın. Rahatsız olmadan aldığından emin olduktan sonra artırabilirsiniz. Yeni eklediğiniz bir sebze rahatsız ederse bir süre bu sebzeyi kullanmayın. Ispanak ve pancar uzun süre bekletilirse zararlı maddeler (nitritler) oluşacağından pişirir pişirmez tüketin. Bebeklerin tuz gereksinimi erişkinlere göre çok az olduğu için tuz eklemeyin veya çok çok az (bir fiske kadar) ekleyin.

Bebeğin öğünlerini yavaş yavaş çeşitlendirin. 7. ayından sonra tel süzgeçten vazgeçin. Yemeklerini çatalla ezerek verin. Dokuz ay civarında küçük lokmalar halinde yumuşak besinleri vermeye başlayabilirsiniz. Dokuzuncu ayla birlikte çocuğunuzun sofrada sizinle oturmasını ve elleriyle yemesini destekleyin. Bu aylarda taklitle öğrenme çok fazladır ve siz yemek yerken öğreneceği çok şey vardır. Bu nedenle bebeğiniz de sizinle birlikte yemek yemeli, sizinle yavaş yavaş sofra arkadaşı olmalıdır. 

Bir yaşa doğru sizin yediğiniz tüm besinleri birkaç istisna dışında yiyebilir. 

» Patlıcan hemen hiç vitamin ve mineral içermediğinden bebek beslenmesinde çok tercih edilmeyecek bir besindir. 
» İnek sütünü ve sütle hazırlanmış muhallebileri (pastörize kutu sütleri de dahil) bir yaşa kadar vermemek daha uygundur. 
» Balın içinde üreyebilen bir cins mikrop bir yaş altındaki çocuklarda barsak hareketlerini ve solunum kaslarını felç edebilir. Bu nedenle ilk 15 ayda kullanılması önerilmez. 
» Çay hiçbir besleyici değeri olmadığından ve demir emilimini engellediğinden bebeklere verilmemelidir.
» Yumurta beyazı alerjik özelliği nedeniyle bir yaş altında kullanılmamalıdır.
» Yemek suları, et suyu ve kemik suyu besleyici değeri olmayan gıdalardır. Bunların suları değil kendileri uygun şekilde hazırlandıktan sonra bebeğe verilmelidir. 
» Meşrubatlar ve hazır meyve suları bebeklere verilmemelidir. 
» Sosis, küçük şekerler, üzüm, fıstık gibi besinler solunum yoluna kaçma riski nedeniyle verilmemelidir. 
» Patates, pilav, makarna, ekmek, bebe bisküvisi yüksek oranda kalori içerir. Kural olarak bebeğiniz vitamin, mineral, protein değeri yüksek besinleri düzenli olarak aldıktan sonra bunları vermeye çalışın.

6-12 ay arasındaki bebekler bir öğünde yaklaşık olarak bir su bardağı besin alabilirler. Daha az almayı tercih ediyorsa bebeğinizi zorlamayın. Genellikle 6-9 ay arasında 3-4 ana öğün, 9-12 ay arasında üç ana öğün almayı tercih ederler.

Bebeğin bir yaşından önce beslenme işine aktif olarak katılımını sağlayın. Genellikle 6 ay civarında biberonu, iki-üç ay sonra da bardağı tutabilir. Yedi-sekiz ay civarında kendi tuttukları ekmeği veya bisküviyi kemirebilirler. 10-12 ay civarında ise kaşığı tutmayı ve ağızlarına götürmeyi öğrenebilirler. Anneler ortam kirleneceği için bu öğrenmeyi baskılarlar. Yemeğin sonuna doğru kaşığı kendisinin almasını ve dökerek de olsa yavaş yavaş kaşık kullanmayı öğrenmesini sağlayın. Kendilerini besleme yeteneğini kazanmaları ileriki dönemdeki sorumlulukları ve öz bakımları açısından olumlu etki yaratır. 

Bebekleri ve çocukları yatarken beslemeyin. Mama, meyve suyu veya yalnızca su dolu bile olsa biberonu emerek uyumalarına izin vermeyin. Bu davranış bebeği ileri yaşlardaki diş sağlığını bozabilir, kulak iltihabı ve içecekleri soluk borusuna kaçırma riskini artırabilir. 

Ek gıdaları artırırken anne sütünü kesmeyin. Diğer besin maddeleri bebeğinizin büyük oranda doymasını sağlasa da anne sütüne 12-18. aya kadar devam edilmesi bebek için çok değerlidir. Anne sütüne devam edilmesi bağışıklığının daha güçlü, alerji ve şişmanlık riskinin daha az olmasını ve psikolojik gelişiminin olumlu şekilde etkilenmesini sağlayacaktır. 

 

EK GIDA ŞEMA

6. Ay
Anne sütüne devam
» Yoğurt   
» Cam rendeden geçirilmiş Meyve suyu, sebze suyu ve püresi
» Şekersiz muhallebi (su + tam pirinç unu veya arpa veya buğday unu )
» Yumurta sarısı (1/4 oranında)

8. Ay
Anne sütüne devam

» Yoğurt
» Meyve suyu, sebze suyu
» Pekmez (Toprakla karışmamış)
» Et (balık, tavuk etleri ve kırmızı et), kuzu veya tavuk karaciğeri
» Bitkisel yağlar (Fındık, zeytinyağı, ayçiçek yağı)
» İyi ezilmiş ev yemekleri (kıymalı ve sebzeli)
» Tam yumurta veya pastörize peynir

7. Ay
Anne sütüne devam

» Yoğurt
» Taze sıkılmış meyve suyu, sebze suyu
» Pirinç unu, pirinç
» Yumurta sarısı (tam)
» Et (balık, tavuk etleri ve kırmızı et)
» Bitkisel yağlar (Fındık, zeytinyağı, ayçiçek yağı)
» Sebze püre veya sebze çorba

12. Ay
Anne sütüne devam

» Yoğurt
» Meyve veya taze sıkılmış meyve suyu, sebze suyu
» Pekmez
» Yumurta (tam) veya pastörize peynir
» Aile sofrasına oturtulup kendi deneyimlerine göre seçim (ev yemekleri, dolmalar, kıymalı sebze yemekleri, tarhana, mercimek, unlu ve yoğurtlu çorbalar, makarna, pilav vs)

 

ÖRNEK ÇORBA TARİFLERİ

 

SEBZE ÇORBASI

MALZEMELER 

1 küçük boy havuç
1 küçük boy domates
1 küçük boy patates
1 küçük boy kabak
¼ arpacık soğanı
2 çorba kaşığı yağsız dana kıyması
1 çorba kaşığı sıvı yağ

YAPILIŞI

Bütün sebzeler  yıkanıp temizlendikten sonra küçük parçalar halinde doğranır veya rendelenir. Kıyma ve sıvı yağ da ilave edilerek 2 su bardağı su ilave edilerek haşlanır. Sebzelerin büyüklüğüne göre kullanılacak su miktarı değişebilir. Çorba pişirildikten sonra çocuğun ayına bağlı olarak tel süzgeçten geçirilebilir veya çatalla ezilerek yedirilir. Ayrıca kullanılacak sebzeler de mevsime göre değiştirilebilir. Genellikle tercih edilen bamya, taze fasulye veya pırasa gibi liften zengin sebzelerin kullanılmamasıdır. Barsak hareketlerini arttırarak dışkıyı yumuşatabilir.

 

MERCİMEKLİ SEBZE ÇORBASI

MALZEMELER

1 küçük boy havuç
1 küçük boy patates
1 yemek kaşığı irmik
1 yemek kaşığı kırmızı mercimek
2 yemek kaşığı yağsız dana kıyması
1 yemek kaşığı sıvı yağ

YAPILIŞI

Yukarıdaki malzemeler, yıkanıp kabukları soyulduktan sonra hepsi birlikte iyice haşlanır.  Tel süzgeçten geçirilerek yedirilir.

 

TEL ŞEHRİYE ÇORBASI

MALZEMELER

2 su bardağı su
4 çorba kaşığı  şehriye
1 yumurta sarısı
½  limon
1 kibrit kutusu kadar tavuk eti
2 çorba kaşığı sıvı yağ

YAPILIŞI

Şehriye macunlaşıncaya kadar kaynatılır. Tavuk eti bıçakla ince ince doğranarak, kıyma haline getirilir. Kaynayan şehriyelerin içine ilave edilir. Limon ve yumurta ayrı bir kap içinde çırpılarak çorbaya ilave edilir ve üç dakika daha kaynatılır.

 

YOĞURT ÇORBASI

MALZEMELER

4 çorba kaşığı pirinç
1 su bardağı yoğurt
2 çorba kaşığı sıvı yağ
1 yumurta sarısı

YAPILIŞI

Pirinç 1 ½  su bardağı su içinde iyice haşlanır. Daha sonra süzülür ve süzülen su ile yoğurt sulandırılır. İçine bir  yumurta sarısı karıştırılır ve bu karışıma yağ ile süzülen pirinçler ilave edilerek üç dakika daha kaynatılır.

 

KAÇINILACAK BESİNLER

Bazı besinler bebekler ve çocuklar için boğulma tehlikesi oluşturabilir:

- Üzüm taneleri
- Patlamış mısır
- Sert şekerler, jelibonlar
- Fındık, fıstık, leblebi gibi çerezler
- Çiğ havuç, yeşil fasulyeler veya herhangi bir sert sebze
- Çekirdekler (kabak çekirdeği veya ayçekirdeği )
- Herhangi bir besinin büyük parçaları: et veya patates gibi

 

Aşağıdakiler farklı yaştaki ve farklı iştahlara sahip olan küçük bebekler için bazı ipuçlarıdır.

1 YAŞ

1 yaşındaki çocuğunuz, iştahı ve büyüme hızı azaldığından artık bir şey yemiyor gibi görünmektedir. Bu sizin onu lezzetli ve sağlıklı atıştırmalıklarla cezbetmeye çalışmanız için bir nedendir. Bu yaştaki bebekler "elle yenen besinler" için hazırdır.

•    Yumurta dengeli besin bileşenlerinin iyi bir kaynağıdır. Bebekler yumurta sarısındaki ekstra demirden faydalanabilir. Fakat bazı bebekler yumurta beyazına alerjik olabilir, bu durumda oluşabilecek bir reaksiyon için bebeğinizi dikkatli şekilde izleyin. Çırpılmış, yağda pişirilmiş yumurtalar gün boyu lezzetli bir seçenektir. Kolesterol hakkında endişeniz olmasın - bebeklerin buna sizden fazla ihtiyacı vardır. Haftada üç veya dört yumurta iyidir

•    Taze meyveler ve kendi hazırlayacağınız meyve sularını tercih edin; meyveler vitaminler ve diğer bileşenlerin önemli kaynağıdır. Çocuğunuza taze, sulu şeftaliden, veya lezzetli yumuşak muzlardan küçük dilimler verin ve ne kadar seveceğine bir bakın!

•    Küçük peynir küpleri, sütü sevsin sevmesin ona kalsiyum vermenin iyi bir yoludur.

•     Pişirilmiş küp küp patatesler oldukça iyi bir seçimdir. Çocuğunuza kızarmış patates vermemeye dikkat edin.

 

18 AY

Bu yaşta yeni yürümeye başlayan çocuğunuz yemeklerine ek olarak günde iki veya üç besleyici atıştırmalığa ihtiyaç duyar. Bunları deneyin:

•    Parçalar halinde kesilmiş olgun muzlar.

•    Kızarmış ekmek, tercihen buğday ekmeği yeni yürümeye başlayan çocuklar için temel bir besindir. Daha besleyici bir karışım için ince bir kat krem peynir sürmeyi deneyin.

•    Peynir dilimleri veya küpleri - hangisi işe yarıyorsa. Eğer yeni yürümeye başlayan çocuğunuzun sevdiği bir peynir bulursanız yemesine izin verin.

 

2 YAŞ

Çocuğunuzun demir, kalsiyum, B vitaminleri ve protein gibi önemli besin bileşenlerinden yeterince aldığından emin olmak için çocuğunuzun beslenmesini kontrol altında tutun. Bu günlerdeki iştahıyla her gün ihtiyacı olan şeyleri alıp almadığını bilmek zordur. İşte küçük çocuğunuz için büyük, çiğnenebilen atıştırmalık besinler;

•    Çırpılıp kızartılmış yumurta, lop yumurta - büyük bir demir ve protein kaynağıdır. Minik omletler yapın ve bunları ısırık büyüklüğünde parçalara bölün.

•    Peynir şeritleri, peynir dilimleri ve küpleri - çocuğunuzun kalsiyumunu ve proteinini alması için akılcı bir yoldur.

•    Balık parçaları - favori bir akşam yemeği ve iyi bir kalsiyum kaynağıdır. Karbonhidratlar için lezzetli patates püresiyle kombine edin ve yemeğiniz hazırdır!
•    Tuzsuz ekmek, kızarmış ekmek - herhangi bir tahıl ürünü iyi bir B vitamini kaynağıdır ve yeni yürümeye başlayan çocuklar genellikle tatlarına göre seçerler. Sağlıklı bir kombinasyon için üzerine protein ve karbonhidratça zengin olan bir miktar krem peynir sürmeyi deneyin.

•    Elma dilimleri, şeftali dilimleri, portakal dilimleri - taze meyveler en iyi seçimlerdir.

•    Kurutulmuş meyveleri parçalara bölün, verdiğiniz kuru eriklerin ve hurmaların çekirdeklerini çıkardığınızdan emin olun. Yeni yürümeye başlayan çocuklar favori fincanlarından doğranmış, kurutulmuş meyveleri almayı severler.

•     Haşlanmış brokoli ve karnabahar parçaları, tek başına veya patates püresinin içinde verilebilir. Eğer erken verilirlerse bu besinler favori atıştırmalıklar olabilir.

 

3 YAŞ

Pek çok günlük aktivitesi ve gelişen hayal gücüyle 3 yaşındaki çocuğunuz sürekli meşguldür, bu da iyi beslenmeyi hiç olmadığı kadar önemli yapmaktadır.

•    Çırpılıp kızartılmış yumurta, lop yumurta - büyük bir demir ve protein kaynağıdır. Minik omletler yapın ve bunları ısırık büyüklüğünde parçalara bölün.

•    Peynir dilimleri ve küpleri - çocuğunuzun kalsiyumunu ve proteinini alması için akılcı bir yoludur.

•    Balık parçaları - favori bir akşam yemeği ve iyi bir kalsiyum kaynağıdır. Karbonhidratlar için lezzetli patates püresiyle kombine edin ve yemeğiniz hazırdır!

•    Tuzsuz ekmek, kızarmış ekmek - herhangi bir tahıl ürünü iyi bir B vitamini kaynağıdır ve yeni yürümeye başlayan çocuklar genellikle tatlarına göre seçerler. Sağlıklı bir kombinasyon için üzerine protein ve karbonhidratça zengin olan bir miktar krem peynir sürmeyi deneyin.

•    Elma dilimleri, şeftali dilimleri, portakal dilimleri - taze meyveler en iyi seçimlerdir.

•    Kurutulmuş meyveleri parçalara bölün, verdiğiniz kuru eriklerin ve hurmaların çekirdeklerini çıkardığınızdan emin olun. Yeni yürümeye başlayan çocuklar favori fincanlarından doğranmış kurutulmuş meyveleri almayı severler.

•    Haşlanmış brokoli ve karnabahar parçaları, tek başına veya patates püresinin içinde. Eğer erken verilirlerse bu besinler favori atıştırmalıklar olabilir.

•    Bisküviler - diğer şekerli tiplerden ziyade incir dolgulu ve yulaf ezmeli çeşitleri seçin.

 

Artık çocuğunuz biraz daha büyümüştür. İşte onu beslemek için bazı genel öneriler:

•    Ekmek, kraker ve makarna salataları gibi kompleks karbonhidratlarca zengin olan atıştırmalıkları seçin. Bunları daha da besleyici yapmak için krem peynir ekleyebilirsiniz.

•    Çocuğunuz siz hazırlarken yardım ettiği herhangi bir atıştırmalığı daha fazla isteyerek tüketecektir. Onu çalıştırın!

•    Çocuklar için satılan ve tuz, yağ ve şekerce zengin olan pek çok atıştırmalıktan kaçının. Özellikle çocuklar için üretilmiş olan besin ürünlerinin bile etiketlerini okuyun. Çocuğunuzun bir günde ne kadar tuz veya yağ aldığını anlamaya çalışın. Örneğin, günlük önerilen tuz tüketiminin dörtte biri tek bir atıştırmalık için çok fazladır.

•    3 yaşındayken, çocuğunuz daha önceye göre daha az yağa ve yağ asitlerine ihtiyaç duyar. Doktorunuza çocuğunuzun az yağlı süt içmeye hazır olup olmadığını sorun. Ancak unutmayın, kaymağı alınmış süt küçük çocuklar için çok az yağ içermektedir.

•    Süt ürünleri önemlidir fakat aşırıya kaçmayın. Çocuğunuz güçlü kemikler ve büyüme için günde 480 - 720 ml süte (veya yoğurt ve peynir gibi süt ürünlerine) ihtiyaç duyar. Fakat 720 ml' den fazlası çocuğunuzun sütün sahip olmadığı önemli besin bileşenlerini içeren diğer besinlere karşı olan iştahını kaybetmesine neden olabilir.

•     Çok fazla şeker katkısı olmayan bir tahılı seçtiğiniz sürece, bir lif ürünü olan kahvaltı gevrekleri, çocuğunuzun atıştırması için bir seçim olabilir.