Başa Dön

Covid-19 Hastalık Süreci ve Sonrası

COVİD - 19 HASTALIK SÜRECİ VE SONRASI

 

 

Covid-19 ‘un belirtileri nelerdir?

Halsizlik, yüksek ateş, baş ağrısı, kuru öksürük, kas ve eklem ağrısı en sık görülen başvuru sebepleridir. Daha az sıklıkla nefes darlığı, balgam çıkartma, boğaz ağrısı, tat ve koku kaybı, mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı görülebilir. Yakınmaların hepsinin görülmesi beklenmez, hastalar çoğunlukla iki ya da üç belirti ile başvururlar.

 

Covid-19 tanısı nasıl konur?

Boğaz ve burundan yumuşak bir çubuk yardımıyla alınan sürüntüde bakılan SARS-COV2 PCR testi kesin tanı yöntemidir. Her hastada ilk PCR pozitif çıkmayabilir, gerekirse 24 saat sonra ikinci sürüntü testi alınır.

Ne zaman akciğer tomografisi çekilir?

Her hastada akciğer tomografi çekilmesine gerek yoktur. Şikâyetleri ve muayene bulguları Covid-19 düşündürmesine rağmen sürüntü PCR testi tekrarlarında negatif sonuç veriyor ve akciğer grafi ile tanı desteklenmiyorsa ya da nefes darlığı ve oksijen seviyesi düşük hastalarda hastalığın ciddiyetini belirlemek amacıyla akciğer tomografisi çekilir. Covid – 19’da pıhtılaşma bozukluğuna bağlı Pulmoner emboli düşünülen hastalarda ilaçlı tomografi çekilmesi önerilir.

 

Ne zaman antikor testlerinden yararlanılır?

Hastada Covid - 19 düşünülmesine rağmen sürüntü PCR testi tekrarlarında sonuç negatifse, radyolojik görüntüleme yöntemleri de Covid - 19 tanısını destekliyorsa ve diğer hastalıklardan ayırıcı tanı ihtiyacı varsa SARS-COV2 IgM testi akut hastalığı göstermede kullanılır.  SARS-COV2 IgM hastalığın 7. gününde pozitifleşmeye başlar, 45. günde çoğunlukla kaybolur. Bağışıklığı gösteren ise SARS-COV2 IgG antikorlarıdır.

 

Covid - 19 bulaştırıcılık süresi ne kadardır?

Covid pozitif hastaların şikâyetleri başlamadan 24 saat önce ve şikâyetler başladıktan sonraki 48 saat bulaştırıcılığın en fazla olduğu dönemdir. Pozitif bir kişiyle temastan sonra hastalık çoğunlukla ilk yedi günde ortaya çıkar. Ancak hastalığın kuluçka dönemi 14 günü bulabilir.

 

Hastalığın seyrini değiştiren faktörler nelerdir?

   Yaş (50 yaş üstü),  cinsiyet (erkek cinsiyet dezavantajlıdır), sigara kullanımı, sağlık durumu ve altta yatan hastalıklar (hipertansiyon, diyabet, obezite, kanser, bağışıklık  sistemi hastalıkları, KOAH, koroner kalp hastalığı, kronik böbrek yetmezliği) hastalığın seyrini değiştirebilir.         

 

 

 

Covid-19 tanılı hastanın takibi:

Hangi hastalar yakın takip edilmeli?

50 yaş üstü, sigara kullanan ve ek hastalıkları (Hipertansiyon, diyabet, obezite, kanser, bağışıklık  sistemi hastalıkları, KOAH, koroner kalp hastalığı, kronik böbrek yetmezliği) olan hastalar yakın takip edilmelidir.

                

Takipte hangi bulgular ve testler kullanılır?

Klinik takipte nefes darlığı, 4-5 günden fazla süren inatçı ateş, oksijen seviyesi düşük olan hastalar hastaneye yatış için değerlendirilmelidir. Takipte kullanılan kan testlerinden Hemogram (savaşçı beyaz kan hücreleri, pıhtılaşma hücrelerinin seviyesini göstermede),  Troponin (kalp kası tutulumunu göstermede),CRP ve Ferritin ( yangının şiddetini göstermede) D-Dimer( pıhtılaşma bozukluğunu takipte) kullanılır.  Bulantı, kusma, beslenme bozukluğu ve ilaç yan etkilerini takipte karaciğer ve böbrek fonksiyon testlerinden yararlanılır.

Nefes darlığı ve oksijen seviyesi düşük hastalarda hastalığın ciddiyetini belirlemek amacıyla akciğer tomografisi çekilir, takipte çoğunlukla akciğer grafisi yeterlidir.

Hastalık ağır seyredecekse kötüleşme dönemi çoğunlukla 7-11. günlerdir.

 

Covid - 19 tedavisi:

Covid-19 hastalığına özgü olmasa da bazı antiviral ilaçlar (favipravir, remdesivir) virüsün çoğalma hızını azaltabileceği düşünülerek ülkemizde de kullanılmaktadır. Ateş ve ağrı şikayetlerine yönelik parasetamol, pıhtılaşma artışı riski nedeniyle aspirin ve kan sulandırıcı enjeksiyonla ilaçlar, doktorunuzun önerisine göre ek tedaviler uygulanmaktadır.

D vitamini bağışıklık sistemi için gerekli olduğundan kan tetkikinde eksiklik durumunda takviye edilmelidir.

 

İlaç tedavisi dışında neler yapılmalı?

*Sağlıklı ve dengeli beslenme, kan seviyesine göre eksik olan mineral ve vitaminlerin yerine konması, yeterli sıvı alınması.

*Uyku düzeni: Gece 23:00’de başlayıp en az yedi saat süreyle düzenli uyunmalıdır.

*Egzersiz: Kan dolaşımı ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için düzenli yürüyüş ve egzersizler yaşamın günlük rutininde olmalıdır. Hastalık döneminde akut dönemi geçirdikten sonra yorucu olmadan ev içi egzersiz ve hareketli olmak, pıhtılaşma bozukluğu risklerini de azaltacaktır. Solunum egzersizlerinin varsa balgam çıkarma ve akciğerin havalanmasına olumlu etkisi önemlidir.

       

 

Hastaneye yatış ne zaman gerekir?

*50 yaş üstü, sigara kullanan ve ek hastalıkları (Hipertansiyon, diyabet, obezite , kanser, bağışıklık sistemi hastalıkları, KOAH, koroner kalp hastalığı, kronik böbrek yetmezliği) olan hastalar kötüleşme riski nedeniyle hastaneye yatış konusunda yakın takip edilmelidir.

*İnatçı düşmeyen ateş, kan testlerinde inflamasyon (yangı)un şiddetli olduğu gösterilen hastalar

*Nefes darlığı, oksijen seviyesinde düşme, akciğer tutulumunun yaygın olduğu hastalar

*Kusma ve beslenme bozukluğu, genel durum düşkünlüğü, karaciğer ve böbrek fonksiyon testlerinde bozulma olan hastalar

*Beyin iltihabı, bilinç değişikliği

*Kalp kası tutulumu, kalp yetmezliği gelişen hastalar hastaneye yatış için değerlendirilmelidir.

 

 

 

Covid sonrası devam eden şikâyetler:

* Halsizlik, çabuk yorulma 3-6 aya kadar uzayabilir.

* Nefes darlığı: Akciğer tutulumunun şiddeti, kalp kası tutulumuna bağlı kalp yetmezliği ile ilişkisi araştırılmalıdır.

*Eforla çarpıntı

 *Kas ve eklem ağrıları

 *Uzamış öksürük: Akciğer tutulumu ya da viral enfeksiyonlarda görülen artmış bronş duyarlılığına bağlı olabilir.

 *Tat-koku bozukluğu: Çoğunlukla ilk on günde azalmakla birlikte aylar sürebilir. Keskin kokuları koklama şeklinde koku egzersizleri önerilmektedir.

 

Postcovid sendrom:

Hastalığı geçirenlerin %25’inde görülmektedir. Akciğer, beyin, kalp damar sistemi ve ruhsal değişiklikleri içeren bir tablodur. 

*Akciğer tutulumu şiddetine bağlı uzamış öksürük, nefes darlığı, az sayıda hastada kalıcı yapısal değişiklikler olabilir.

*Beyin sisi tablosu: unutkanlık, konsantrasyon bozukluğu, uyku bozukluğu, konuşurken zor sözcük bulma, gerçeklik duygusunun anlık kaybı, eskiye oranla güne mutsuz başlama, iş performansında düşme ile karakterizedir. 

 *Kalp ve damar sisteminde tıkanıklıklar: Akciğer embolisi, kalp krizi, bacak damarlarında tıkanıklık, beyne pıhtı atması ve felç.

 *Psikiyatrik bulgular: Kaygı bozukluğu, panik atak, obsesif kompulsif bozukluk.

 

 

 

Covid-19 geçirdikten sonra ne zaman doktora başvurmalı?

Hastalığı hafif-orta şiddette geçiren kişilerin 3 ay içinde, yoğun bakım tedavisi gereken hastaların taburculuktan sonra 4-6 hafta içinde, evde oksijen ihtiyacı olan hastaların 2 hafta içinde kontrolü önerilmektedir.

Ani başlayan göğüs ağrısı, nefes darlığı şikâyetleri akciğer embolisi ya da kalp krizine bağlı olabileceği için acil başvuru gerektirir.

 

Hastanemizde Covid - 19 PCR ve antikor testleri, hastalığın tanı, tedavi ve takibi, yatış gerektiren hastalar için izole serviste özel eğitimli hemşire ve uzman doktor gözetiminde tedavi, covid sonrası hasta tetkik ve takibi yapılmaktadır.

 

      

 

 

      

          

 

 

 

 

 

           

           

 

 

   

             


Bu yazıyı paylaşın